شناسه متن : 1099
1393/6/22 - 10:25 2014-09-13 10:25:00
کتاب  «اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب» شامل سلسله مقالاتی است که حدود سال 1353 در مجله «مکتب اسلام» منتشر می‌شده است. می‌توان این کتاب را در ردیف آثاری قرار داد که با موضوع خانواده و زن مرتبط است. اگر کتاب نظام حقوق زن در اسلام، نظام حقوقی خانواده و بایسته‌های روابط حقوقی زن و مرد را تبیین می‌کند، کتاب اخلاق جنسی نیز  «بخشی» از بایسته‌های اخلاقی و رفتاری رابطه زن و مرد را توضیح می‌دهد.

اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب

کتاب «اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب» شامل سلسله مقالاتی است که حدود سال 1353 در مجله «مکتب اسلام» منتشر می‌شده است. می‌توان این کتاب را در ردیف آثاری قرار داد که با موضوع خانواده و زن مرتبط است. اگر کتاب نظام حقوق زن در اسلام، نظام حقوقی خانواده و بایسته‌های روابط حقوقی زن و مرد را تبیین می‌کند، کتاب اخلاق جنسی نیز «بخشی» از بایسته‌های اخلاقی و رفتاری رابطه زن و مرد را توضیح می‌دهد.
 
کتاب  «اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب » شامل سلسله مقالاتی است که حدود سال 1353 در مجله  «مکتب اسلام » منتشر می شده است. می توان این کتاب را در ردیف آثاری قرار داد که با موضوع خانواده و زن مرتبط است. اگر کتاب نظام حقوق زن در اسلام، نظام حقوقی خانواده و بایسته های روابط حقوقی زن و مرد را تبیین می کند، کتاب اخلاق جنسی نیز  «بخشی » از بایسته های اخلاقی و رفتاری رابطه زن و مرد را توضیح می دهد. 
 
مطالب کتاب در هشت بخش ارائه شده است که البته بخش اول آن بدون شماره است و می توان آن را همچون مقدمه در نظر گرفت. استاد مطهری در این مقدمه از غریزه  جنسی به عنوان واقعیتی یاد می کند که تفسیرهای گوناگونی از آن در ادیان و مکاتب مختلف صورت گرفته است. وی پس از ارائه گزارشی از نوع نگاه مسیحیت به اخلاق جنسی که آن را ذاتاً پلید می شمارد، به وجه تمایز اسلام و مسیحیت اشاره می کند که در اسلام تمایلات جنسی جزئی از وجود انسان تلقی می گردد و تدابیر اسلام در این زمینه، معطوف به تنظیم روابط جنسی بوده است و نه سرکوبی و ایجاد احساس محرومیت. استاد این نکته را یادآور می شود که در اسلام علاقه  جنسی جزء خلق و خوی پیامبران شمرده شده است و اینکه  «رهبانیت » برخلاف تعالیم اسلامی است.
 
 البته استاد تأکید می کند که عقیده به پلیدی غریزه  جنسی مربوط به گذشته  دنیای غرب است و اکنون افکاری از سوی غرب ترویج می گردد که بر اساس آن باید هر گونه قید و شرطی را در این زمینه برطرف نمود.
 
استاد مطهری در قسمت اول کتاب، اخلاق جنسی را قسمتی از اخلاق به معنای عام، شامل آن عده از عادات و ملکات و روشهاى بشرى که با غریزه جنسى بستگى دارد، می داند. برخی از مصادیق آن عبارت است از:
 
حیاء زن از مرد، غیرت ناموسی مرد، عفاف و وفاداری زن نسبت به شوهر، ستر عورت، ستر بدن زن از غیرمحارم، منع زنا، منع تمتع از غیر همسر قانونی، منع ازدواج با محارم، منع نزدیکی در ایام عادت و منع نشر تصاویر غیراخلاقی. 
 
استاد مطهری به دفاع از اخلاق جنسی می پردازد.
 
استاد مطهری اگر چه مبنایی ترین سؤال در مورد اخلاق جنسی را پرسش از سرچشمه و ریشه این اخلاق می داند. به برخی پاسخ ها در این زمینه از زبان ویل دورانت، فروید و برتراند راسل می پردازد. استاد به ارائه گزارشی کوتاه از این دیدگاه ها اکتفا می کند به نقد و بررسی آنها نمی پردازد و دیدگاه خود مبنی بر طبیعی و فطری بودن اخلاق جنسی را نیز توضیح نمی دهد. بلکه با معیار قرار دادن سلامت روان و سعادت جامعه، سعی می کند دیدگاه طرفداران اخلاق جنسی نوین را که مدافع نفی محدودیت از روابط جنسی هستند، نقد نماید. 
 
 «ما فرض مى‏کنیم این احساسات هیچ گونه [توجیه‏] طبیعى ندارد و مى‏خواهیم مانند هر امر قراردادى دیگر بر مبناى مصالح فرد و اجتماع و سعادت بشریت براى اینها تصمیم بگیریم، ببینیم منطق و تعقل به ما چه مى‏گوید؟ آیا منطق و تعقل ایجاب مى‏کند براى بازیافتن کامل سلامت روان و براى رسیدن اجتماع به حداکثر مسرت و سعادت تمام قیود و حدود و ممنوعیت هاى اجتماعى را بشکنیم؟ یا خیر، مقتضاى منطق و تعقل این است که با سنن و خرافاتى مبتنى بر پلیدى علاقه جنسى مبارزه کنیم و در عین حال موجبات طغیان و عصیان و ناراحتى غریزه را به نام  «آزادى » و  «پرورش آزادانه » فراهم نکنیم. » (مجموعه آثار،ج19، ص636.)
 
وی اصول اخلاق جنسی نوین را اینگونه معرفی می کند.:
 
1- آزادی تا آنجا که به آزادی دیگران خلل وارد نکند باید محترم شمرده گردد. بنابراین تا زمانی که آزادی جنسی فردی، مخل آزادی دیگران نباشد نمی توان مانع آن شد. 
 
2- سعادت فرد وابسته به پرورش  «همه » استعدادها است. جلوگیری از آشفتگی غرایز منوط به آن است که غریزه  جنسی نیز ارضاء گردد. 
 
3- رغبت به یک چیز در اثر اقناع و اشباع کاهش و در اثر محرومیت افزایش می یابد. 
 
استاد در قسمت بعدی و قبل از نقد و بررسی اصول یاد شده، برخی انتقادات طرفداران اخلاق جنسی نوین نسبت به اخلاق جنسی کهن را ذکر می کند. به عقیده آنها عوامل زیر در ایجاد اخلاق جنسی کهن نقش داشته است: 
 
 «مالکیت مرد نسبت به زن، حسادت مردان، کوشش مرد براى اطمینان به پدرى خود، اعتقادات مرتاضانه و راهبانه به پلیدى ذاتى رابطه جنسى، احساس پلیدى زن نسبت به خود به واسطه عادت ماهانه زنانه و پرهیز مرد از او در این مدت، مجازاتهاى شدیدى که زن در طول تاریخ از ناحیه مرد دیده است، و بالأخره عوامل اقتصادى که زن را همواره نیازمند به مرد مى‏کرده است‏. » (مجموعه آثار،ج19،ص639.)
 
طرفداران اخلاق جنسی نوین با این استدلال که عوامل یاد شده به دلیل پیشرفت علوم و افزایش آگاهی ها و تغییر روابط زن و مرد، از بین رفته است، نتیجه می گیرند پایبندی به اخلاق جنسی کهن غیر قابل دفاع است.
 
روی دیگر مخالفت طرفداران اخلاق جنسی نوین با اخلاق کهن، ارائه پیشنهاداتی است که به کلّی با اخلاق جنسی نوین در تضاد است. استاد برخی از این پیشنهادات و تجویز ها را بیان می کند.
 
استاد مطهری در قسمت های بعد به نقد و تحلیل این اصول می پردازد.
 
استاد این دیدگاه را که آزادی را جز آزادی دیگران نمی تواند محدود کند، نادرست می داند. بلکه معتقد است مهم ترین عامل محدودکننده  آزادی فرد، مصالح عالیه خود فرد است که تأمین آن در موضوع نحوه  ارضاء غریزه  جنسی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. استاد در تبیین منظور خود از مصالح عالیه می نویسد:
 
 «آن چیزى که مبنا و اساس حق آزادى و لزوم رعایت و احترام آن مى‏گردد میل و هوا و اراده فرد نیست، بلکه استعدادى است که آفرینش براى سیر مدارج ترقى و تکامل به وى داده است. اراده بشر تا آنجا محترم است که با استعدادهاى عالى و مقدسى که در نهاد بشر است هماهنگ باشد و او را در مسیر ترقى و تعالى بکشاند، اما آنجا که بشر را به سوى فنا و نیستى سوق مى‏دهد و استعدادهاى نهانى را به هدر مى‏دهد احترامى نمى‏تواند داشته باشد. » (مجموعه آثار،ج19،ص645)
 
همچنین استاد مطهری این دیدگاه را رد می کند که روابط جنسی، با اجتماع و زندگی عمومی و حقوق اجتماعی ارتباط ندارد. به اعتقاد استاد، سلامت محیط کار و اجتماع منوط به این است که لذائذ و کامیابی-های جنسی از محیط خانواده به محیط اجتماع کشیده نشود. به علاوه باید تأثیر رعایت اخلاق جنسی را در تحکیم خانواده و تأثیر استحکام خانواده را بر سلامت جامعه و تربیت نسل های بعد در نظر داشته باشیم.
 
استاد در قسمت بعد به موضوع پرورش استعدادها می پردازد. طرفداران اخلاق جنسی نوین اعتقاد دارند سعادت فرد وابسته به پرورش  «همه » استعدادها است. جلوگیری از آشفتگی غرایز منوط به آن است که غریزه  جنسی نیز ارضاء گردد. در مقابل این دیدگاه استاد به این نکته اشاره می کند که اسلام با لزوم پرورش استعدادها و برآورده ساختن نیازها مخالف نیست؛ اما بر مدیریت و هدایت غرایز تأکید دارد. و اینکه باید طبیعت غریزه  جنسی را مورد توجه قرار داد که علاوه بر بعد مادی، دارای جنبه ای روحی است که تنوع طلب است و با رهایی آن آرام نمی گیرد. استاد این موضوع را مورد تأکید قرار می دهد که اشباع غریزه و سرکوب نکردن آن یک مطلب است و آزادى جنسى و رفع مقررات و موازین اخلاقى مطلب دیگر. اشباع غریزه با رعایت اصل عفت و تقوا منافى نیست‏. 
 
استاد در قسمت آخر موضوع عشق را مورد بررسی قرار می دهد. به عقیده استاد، عشق موهبت عظیمی است که در پرتو فراغ و دور از دسترس بودن به  دست می آید. موضوعی که در محیط های آزاد از نظر جنسی یافت نمی شود. 
 
نوع دیگر عشق نیز در پرتو صمیمیت و اعتماد و معاشرت دائم به وجود می آید که محیط های آزاد، زمینه  بروز اینگونه صمیمیت ها و اعتمادورزی ها نیست. نمونه بارز اینگونه عشق ها، را در محیط خانواده و بین همسران می توان دید.
 
بنابراین فراغ و دور از دسترس بودن مذموم نیست چرا که عشق آفرین است. از سوی دیگر وصال نیز همواره رغبت را از بین نمی برد. خلاصه اینکه مذهب و اخلاق هم پشتوانه عشق است و هم رغبت ها را در عین وصال استمرار می بخشد. 
 
کتاب  «اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب »، نمونه ای است از دفاع استاد مطهری از آموزه های اخلاقی و انسانی که البته مستقل از استناد به آموزه های دینی صورت گرفته است و به همین دلیل در برقراری ارتباط با مخاطب و اقناع او مؤثر است.
 
 
انتهای پیام

دیدگاه ها